Add Post

Forensics ivedence

Seera Ragaa; Qajeeltoowwan madaallii Ragaa ilaalchisee =================================
Bu’aan qorannoo samudaa ashaaraa ykn foorensikii kophaa isaa otuu hintaane ragaalee biroo waliin madaalamee ilaalamuu akka qabu Dh Ijbt MMWF glme Lkk 248162 ta’erratti gaafa 07/02/2017 hiikkoo haaraa kennee jira.
=================
Falmii ragaalee barreeffamaa bu’ura gochuun dhiyaataniin walqabatee yeroo hedduu mallattoon kiyyaa miti ykn ani hinmallatteessine jechuun falmiin yeroo ka’u numudata. Keessaayyuu falmiiwwan waliigaltee fi cheekii fa’aan walqabatan irratti sanadicha haaluu fi mallattoon kiyyaa miti jechuun foorensikiin akka qoratamu gaafachuun hedduu baratamaadha.
Bu’aa qorannoo foorensikii dhiyaatu haalduree tokko malee akka ragaa dhumaatti (conclusive) fudhachuun ragaalee biroo kufaa gochuun murtii kennuunis bal’inaan mul’ata.
Haata’u malee glme olitti caqafame irratti Dh Ijbta MMWF hiikkoo kenneen mallattoon waakkatame kan abbaa waakkatee ta’uu dhabuun bu’aa qorannoo foorensikiin mirkanaa’uun qofaa isaatti hariiroon falmii kaase hinjiru ykn wanti abbaa mallattoo waakkate sana waliin akka jiru ibsame hinjiru jechuun sirrii akka hintaane ykn bu’aa qorannoo foorensikii qofaa isaa yeroo hunda akka ragaa mudaa hinqabneetti fudhatamuu akka hinqabne bal’inaan ibsee jira.
Haaluma kanaan qabxii falmii kaase ilaalchisee hariiroo gareewwan giddutti ture ulaagaalee seeraa hundeessuuf rogummaa qaban hubachiisuu ragaalee danda’a waliin ilaalamuu akka qabus Dh Ijbta murtii kenneen murteessee jira.

A mortgage on imrmovable property is only valid and has legal effect if it is registered in the property register (Article 3052 of the Civil Code). An agreement to transfer immovable property as security for a loan does not constitute a valid mortgage unless it is registered.

Unregistered agreements even those involving
possession, do not create a valid mortgage. Even if an agreement could be construed as ‘Antichresis, it would stllrequire registration tc be valid and enforceable. While the mortgage agreement was nvalid due to lack of registration, the underlying loan agreement itself may still be valid.

𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 armaan dura bu’uura seera hariiroo hawaasaa keewwattoota 1178 fi 1179 tiin namni fedhiidhaan yookiin osoo hin mormiin Gamoo/Mana Lafa nama biroo irratti ijaare abbaa qabeenyaa ta’a jedhee murtiilee yeroo adda addaa kennaa ture amma immoo lakkoofsa galmee 242314 ta’een hafaa taasisee Abbootii Seeraa torbaan hiikoo haaraa kennee jira.Kanaan dura hiikoon Seeraa lak Galme 30101,178714,241173,240322,fi hiikoowwan kanaan wal qabatan hiikoo haarawa Lakkoofsa Galmee 242314 ta’een hafaa ta’aniiru.

Kan biraa 𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 222277 ta’e irratti seera hariiroo hawaasaa keewwata 1179 tiin hayyama abbaa qabiyyeetiin kan Mana ijaarrate kan abbaa Manichaa kan ta’u Mana haaraa qabiyyee nama biroorratti yoo ijaareedha malee Mana moofaa qabiyyicha irra duraan ture diigee kan haaraa iddoo sanatti ijaare kan ilaallatuu yookoon dabalatu miti jechuun hiikoo kennee ture. Ammas kan biroo 𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 249348 ta’e irratti qabiyyee Lafaa nama biroo irratti Mana osoo hin taane Dallaa irratti ijaaranii qabachuun abbaan qabiyyee osoo hin mormin ijaare jedhanii bu’uura seera hariiroo hawaasaa keewwata 1179 tiin falmuun kan hin danda’amne ta’uu hiikoo kennee ture.

𝐃𝐡𝐚𝐝𝐝𝐚𝐜𝐡𝐢 𝐈𝐣𝐢𝐛𝐛𝐚𝐚𝐭𝐚𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐚 𝐌𝐮𝐫𝐭𝐢𝐢 𝐖𝐚𝐥𝐢𝐢𝗴𝗮𝐥𝗮𝗮 𝐅𝐞𝐝𝐞𝐫𝐚𝐚𝐥𝐚𝐚 𝐋𝐚𝐤𝐤𝐨𝐨𝐟𝐬𝐚 𝐆𝐚𝐥𝐦𝐞𝐞 257723 ta’e irratti “waliigalteen kennaa lafaa bifa jedhuun bittaa fi gurgurtaan raawwatame,kennaa seeraan alaa waan ta’eef,seera duratti fudhatama hin qabu.Lafa Magaalaa duwwaa isaa kennaanis ta’ee gurgurtaadhaan dabarsuun akka hin danda’amne Heera Mootummaa keewwata 40(3) irraa kan hubatamu yoo ta’u,waliigalteen kennaa dhimma heeraan yookaan seeraan dhoorkame irratti raawwatamus jalqabumaayyuu kaasee bu’aa seeraa kan hordofsiisu miti” jechuun hiikoo kenneera Falmii waliigaltee seeraan alaa akkanaa gareen biraa kaasuu baatus,Manni Murtii sadarkaa kamittuu argamu kaka’umsa mataa isaatiin kaasee himannaa kufaa gochuu danda’a.

Daily Sabah: Ethiopia govt, Tigray rebels ink cease-fire deal to end 2-year war | Daily Sabah. https://www.dailysabah.com/world/africa/ethiopia-govt-tigray-rebels-ink-cease-fire-deal-to-end-2-year-war

✅️Namni kamiyyuu itti yaadee yookiin dagannoon meeshaa yookiin tooftaa akaakuu kamiiniyyuu nama biroo kan ajjeese yoo ta’e ajjeesaa lubbuuti.Adabbiin nama itti yaadee yookiin dagannoon nama ajjeesuun balleessaa ta’erratti murtaa’u, akka salphinaafi cimina ajjeechaa sanaatti bu’uura tumaalee ajjeechaa lubbuu seera yakkaa keessatti ibsamaniin murtaa’a.Itti yaadee yookiin dagannoon kan nama ajjeese hundi kan adabamu bu’uura adeemsota murtii seera qabeessa ta’aniifi murtiiwwan isaanii qofaan ni ta’a.seera yakkaa keewwata 538

✅️ Namni kamiyyuu nama ajjeesuuf yaanni yookiin sababni inni duraan qabu, meeshaan yookiin tooftaan itti fayyadame, haalli ajjeechaa yookiin ajjeechaan itti raawwatame sababni waliigalaa adabbii cimsu /keewwata 84/ yookiin sababni biroo /keewwata 86/ yommuu ilaalamu ajjeesaan keessumattuu garajabeessa, suukanneessaa, yookiin balaafamaa ta’uu isaa haala ibsuun; yookiin miseensa garee wanbadee nama ajjeesuuf yookiin yakka wanbadummaa raawwachuuf gurmaa’ee ta’uun; yookiin yakka biroo raawwachuuf akka isaaf mijaawuuf yookiin yakkiraawwatame akka hin beekamne taasisuuf jecha; itti yaadee nama kan ajjeese yoo ta’e; hidhaa cimaa umurii guutuun yookiin du’aan ni adabama.

✅️Kana jechuun fakkeenyaaf namni tokko cuupheedhaan nama biraa iddoo baay’ee waraanuun kukkutee erga ajjeesee booda yakkichi akka dhokatuuf iddoo hin mul’ate bosona, bo’oo galaanaa, iddoon kosiin itti gatamutti reefta kana gate yakka ajjeechaa namaa cimaa ta’een adabama.

✅️Yakkamtichi adabbiin hidhaa cimaa umurii guutuu itti murtaa’ee, adabbicharaawwachaa osoo jiruu, haala seera yakkaa keewwata 539(1) jalatti(haala armaan olitti ibsameen) nama kan ajjeese yo ta’e du’aan ni adabama(Seera yakkaa keewwata 539)

✅️ Namni kamiyyuu haalli ajjeechaa akkaataa keewwata 539 jalatti ibsameen cimaa yookiin akkaataa keewwata 541 jalatti ibsameen salphaa haala hin taaneen itti yaadee nama biroo kan ajjeese yoo ta’e; hidhaa cimaa waggaa shanii hanga waggaa digdamaa gahuun ni adabama.

✅️Namni kamiyyuu:daangaa haala dirqisiisaa darbuun /keewwata 75/ yookiin daangaa ofirraa ittisuu seera qabeessa ta’e darbuun /keewwata 78/; yookiin sababa olaanaa garmalee nama aarsuun yookiin sababa tasaa sammuu jeequ inni hin eegneen yookiin miira olaanaan yookiin miira ho’aa onnee tuquun qabamuurraa kan ka’een ta’ee; haalawwan tilmaama sammuutiin kana raawwachuuf nama geessisaniifi gartokkeen dhiifama kennisiisaniin; itti yaadee nama biroo kan ajjeese yoo ta’e;hidhaa salphaa waggaa shan hin caalleen ni adabama.

👉Fakkeenyaaf Difaabbaachoon Caalaadhaan Gaallaa jedhee yoo arrabse caalaan butamuun Miira yeroof sammuu isaa jeequ keessa galuun Shugguxiin Difaabaachoo mataa irra rukutuun yoo ajjeese ajjeechaa namaa salphaa ta’een himatamee adabama jechuudha (Seera yakkaa keewwata 541)

✅️ Namni kamiyyuu namni biroo akka of ajjeesu kan kakaase yookiin kan gargaare yoo ta’e yaaliin of ajjeesuu yommuu taasifametti hidhaa salphaan; gochi of ajjeesuu yommuu raawwatametti hidhaa cimaa waggaa shan hin caalleen ni adabama.

✅️Akka of ajjeesu namni kakaafame yookiin gargaarsi taasifameefijoollee gaa`elaafhin geenye yookiin sababa dhukkuba sammuun yookiin dullumaan dandeettii dhabee kan ture yoo ta’e; adabbiin kakaasaa yookiin gargaaraa irratti murtaa’u namni kakaafame yookiin gargaarame of ajjeesuuf kan yaale yoo ta’e hidhaa cimaa waggaa shan hin caalleen; kan of ajjeese yoo ta’e, hidhaa cimaa waggaa kudhan hin caalleen ni ta’a.

Keewwata 543. Dagannoon Nama Ajjeesuu
✅️ Namni kamiyyuu seera yakkaa keewwata 54 keewwata xiqqaa (2) fi (3) jalatti haalawwan tumamaniin ala dagannoon nama kan ajjeese yoo ta’e;hidhaa salphaa ji’a jahaa hanga waggaa sadii gahuu danda’uun yookiin adabbii maallaqaa qarshii kuma lamaa hanga kuma afurii gahuu danda’uun ni adabama.

• “Show, don’t tell” is a powerful statement that resonates well with this idea. It is better to demonstrate your power through actions than through words. Winning through argument is a Pyrrhic victory; its consequences will be a huge blow against you. Arguments only stir up resentment and ill will, and such emotions are too strong to wipe out.
• An argument is something no one ever wins, so better avoid it. It’s a sure way of making enemies. Instead, respect the other person’s opinions and never tell him he is wrong.
• Who believes in this logic?

Waliigalteen seera duratti ragga‟u jiraachuuf ulaagaaleen sadi, isaanis;
waltaatonni dandeettii Sammuu fi dandeettii qaamaa kan qaban ta‟uu, waliigaltichi ifaa fi
seera qabeessa, faallaa hamilee kan hin taanee fi bifa barreeffamaan ta‟uun barbaachisaa yoo
ta‟e ulaagicha kan guuttatate ta‟uu qaba(SHH kwt.1678)ilaallata.
Waliigalteen tokko bifa barruutiin akka taasifamu seerri kan dirqisiisu yoo ta‟e, ulaagaan
barruu seerri ajaje hordofamuu akka qabu tumaan SHH kwt.1678(c) fi 1719(2) ni ajaja.
Bu‟uuruma kanaan mirga abbaa qabeenyummaa qabeenyaa hin sochoone gurgurtaa,
dhaamoo, wabummaa fi kkf qaama 3ffaatti yemmuu darbu bifa barreeffamaatiin fi qaama
ilaallatu biratti galmeessuun ta‟uu akka qabu tumaan SHH kwt.1723 irr ni hubatama.
Jechuunis, waliigalteen foormii barreeffamaatiin taasifame kun mallattoo wal-taatotaa fi
ragaa nama lamaatiin mirkanaa‟uu yoo baate akka wixineetti kan fudhatamuu fi gatii kan hin
qabne ta‟uusaa SHH kwt.1720(1) fi 1727(2) irraa ni hubatama. Bittaa fi gurgurtaan
qabeenyaa hin sochoonerratti taasifamus barreeffamaan ta‟uu yoo baate bu‟aa kan hin qabne
ta‟uu SHH kwt.2877 ni cimsa.
As irratti bittaa fi gurgurtaa qabeenyaa hin sochoonee galmeessuun qaama 3ffaa irratti bu‟aa
akka qabaatuuf malee gurguraa fi bitaataa gidduutti taanaan garuu barreeffamaan ta‟uun qofti
gahaa dha ijjannoo jedhu SDFHH kwt.2877 fi 2878 wabii godhachuun kan dubbatan ni jiru.
Haata‟u malee, SDFHH kwt.1723 waa‟ee waliigaltee qaama aangoo qabu biratti galmeessuu
kan dubbatu yoo ta‟u,kaayyoon isaas waliigaltichi fedhaa fi jaala irratti hundaa‟ee qaama
dandeettii qabuun kan raawwatame ta‟uu isaa mirkaneessuudhaaf yoo ta‟u, SDFHH kwt.2878
garuu waliigaltee galmee qabeenya hin sochoone keessatti galmeessuu kan dubbatu yoo
ta‟u, kaayyoon isaas, qaamni 3ffaan odeeffannoo gahaa argatee akka murteeffatu eegumsa
mirga qaama 3ffaatiif gochuu akka ta‟e nu hubachiisa.Kanaaf, tumaaleen kun kan walgargaaranii wal-faana raawwatamuu danda‟an malee kan wal-dhiitan jechuun yaada sirrii
akka hin taane hubatamuu qaba.
Walumaagalatti tumaalee kana irraa kan nuti hubannu, mirgoonni abbaa qabeenyummaa
ulaagaa barreeffamaatiin dabarfaman mirgoota miidhaa ykn faayidaa gurguddoo qaban waan
ta‟aniif, seerri eegumsi fi xiyyeeffannaan addaa akka itti kennamu waan barbaadeef,
waliigaltee barreeffamaan qophaa‟ee wal-taatotaa fi ragoota dandeettii qabaniin mallattaa‟ee
qaama aangoo qabu biratti mirkanaa‟uu akka qabu nu hubachiisa.

Kan itti fufe…..

Ulaagaan barreeffamaa seerri ajaju eegamuu yoo baate bu’aa maalii hordofsiisaa?
Waliigalteen tokko ulaagaa barreeffamaa kan hin guunne yoo ta‟e bu‟aa akkamii hordofsiisa?
Qabxii jedhu irrattis hubannoon wal-fakkaataa hin jiru.

1. Void contract vs. Invalid Contract
   Ogeessonni tokko tokko waliigalteen ulaagaa barreeffamaa hin gunnee akka wixineetti waan
   lakkaa‟amuuf, jalqabummaayyu akka hin jirretti kan lakkaa‟amu waan ta‟eef, (SHH
   kwt.1723+1720) manni murtii simatee raawwachiisuus ta‟e diiguu hin danda‟u yaadni jedhu
   ni jira. Ogeessoonni ijjannoo kana tarkaanfachiisan tumaa seeraa armaan oliitiin dabalatatti
   murtii DhIMMWF Jildii 19ffaa lakk,galmee 99124 wabii godhatu. Akka murtichaatti,
   waliigalteen tokko bu‟uura SHH kwt.1723tiin qaama aangoo qabu biratti galmaa‟uu akka
   qabu waliigalamee qabdiin erga fudhatamee booda hanqina garee tokkootiin qaama aangoo
   qabu biratti otoo hin galmaa‟iin yoo hafe wixinee waliigaltee ta‟a malee waliigaltee hin
   jedhamu waan ta‟eef tumaaleen SHH kwt.1808, kwt.1810 fi 1885(1) rogummaa kan hin
   qabnee fi yeroo kamiyyuu hariiroo jalqabame dhiisuun qabdiin kaffalame akka deebi‟u
   gaafachuun mirga akka ta‟e ni ibsa. Dhimma biraa keessattis, waliigalteen faallaa seeraa ta‟e
   tokko yeroo kamiyyuu taanaan bu‟aa seera qabeessa fi raawwatiinsa kan hin qabne, darbiinsa
   yeroo illee addaa kutuu kan hin dandeenye „voidable contract‟ waan ta‟eef, akka waliigaltee
   bu‟aa hordofsiisuu danda‟utti( validable contract) ilaalamuu hin qabu jechuun murtii
   dhaaddacha ijibbaataa jildii 14 lakk.gal.79394 wabii godhatu.
   Faallaa kanaa immoo, “waliigalteen ulaagaa barreeffamaa hin guuttanne sadarkaa bu’aatti,
   bu’aan isaa ulaagaa ‘waliigaltee dandeettii malee raawwatame vicious consent’ jedhuun
   adda miti. Hanga mormiin hin jirretti bu’aa ni qabaata ‘validable’ ta’a malee
   jalqabummaayyu akka hin jirretti voidable ’tti lakkaa’ama afuura jedhu hin qabu” kan
   jedhan ni jiru. Gareen kun ijjannoo isaanii murtii DhiMMWF jildii 10ffaa lakk.gal. 43825
   tiin deeggaru.Akka murtichi jedhutti, “waliigalteen tokko jiraachuu isaa bitaa fi mirgi kan
   wal-hin haallee fi ulaagaa barreeffamaa ilaalchisees mormiin kan hin jirre yoo ta’e manni
   murtii kaka’umsa mataa isaatiin ulaagaa barreeffamaa kaasee kufaa gochuu hin qabu”
   jedha. Sababa ulaagaa barreeffamaa hin guunne jedhuun waliigalgteen tokko diigamuu kan
   danda‟u wal-taatotaan ykn qaamni na galcha jedhu bu‟uura (shh kwt.1808(2)tiin mormii yoo
   dhiyeessee dha qofa jedha waan ta‟eef jechuu dha

#Qallaba_Daaimmanii
✍️Qallaba yookiin deeggarsa daa’immaniijechuun yommuu
maatiin sababa diiggaa gaa’elaan yookaan sababa biroon adda bahan kanfaltii gareen daa’imni waliin hin jiraanne garee daa’imni biratti guddatuuf kanfalu jechuudha.

✍️Kun daa’imman gaa’elaan ala dhalatanis ni dabalata.Kanas ICCPR keewwata 24 HMFDRI keewwata 25 fi 36 irraa hubachuun ni danda’ama.

✍️Maanuwaalii Murteessa Qallaba Daa’immanii Manneen Murtii Oromiyaa Lakkoofsa 1/2010 keewwata 2(3) jalatti “qallaba” jechuun kanfaltii kunuunsaa,eegumsa,fi dantaa daa’imaaf oolu qallaba kennaan qallaba fudhataaf kanfalu
jechuu ta’ee;

✍️qallaba kennaan qotee bulaa yookiin horsiisee bulaa yoo ta’es qallaba kan kanfalu qarshiitti jijjiiree ta’a jechuun tumeera.

#Baasii_qallaba_daaimaa:-
✔️1ffaa,nyaata,uffata,bakka jireenyaa(baasii bu’uuraa);
✔️2ffaa,baasii yaalumsaa;
✔️3ffaa,kanfaltii barnootaa fi meeshaalee barnootaa;
✔️4ffaa,baasii eegumsa daa’immaniif barbaachisu;
✔️5ffaa,baasii geejjibaa;
✔️6ffaa,baasii bashannanaa daa’imaa fi kan kana fakkaataniidha

✍️Qallabni daa’imaa lubbuun jiraachuu daa’imaa waliin kan wal qabatuudha;

✍️Sababni isaas ilmi namaa nyaata uffata bakka jireenyaa malee lubbuun jiraachuu waan hin dandeenyeef.

✍️Daa’imman kamiyyuu warra isaa irraa qallaba argachuuf mirga qabu,heera mootummaa keewwata 36(1)(C),

✍️Seera Maatii Oromiyaa Labsii Lakkoofsa 69/1995 fi 83/1996 keewwata 214 fi 215,UNHR keewwata 25(2),CRC keewwata 3(1)(2) fi keewwata 4

✍️Bu’aa gaa’ilaa keessaa tokko daa’imman argachuu yoo ta’u,diiggaa gaa’ilaan booda hunda dursa eegumsi taasifamuufii qaba.

✍️Manni_Murtii qallaba Daa’immanii yommuu murteessu gama tokkoon galii,umrii,fayyaa fi haala jireenya warra isaanii;

✍️gama biraatiin umurii,haala faayidaa fi fedhiin Daa’immanii itti eegamuu danda’u jiddu galeessa godhachuu akka qabu Seera Maatii Oromiyaa fi Maanuwaalii Murteessa Qallaba Daa’immanii keessatti ifaan ifatti tumeera.

#Dhaddachi_Ijibbaataa_Mana_Murtii_Waliigalaa_Federaalaa_Jildii 21ffaa Lakkoofsa Galmee 130931 ta’e irratti “yeroo qallabni murtaa’u maddi galii qallaba kennaa ilaalamuu
akka qabu” murteessee ture.

✍️Qallabni muramu haala umrii fayyaa barnoota baay’ina Daa’immanii fi fedhii
yookiin baasii adda addaa daa’immaniif barbaachisu qaala’iinsa jireenyaa yaada
keessa hin galchine taanaan madaalawaa fi haqa qabeessaa miti.

✍️As irratti dantaan Daa’immanii xiyyeeffannoo ol’aanaa barbaada.Sababni isaa qallaba kennaan galii isaa dhoksuun akka waan galii hin qabnetti,qabeenya osoo qabu akka waan qabeenya hin qabnetti falmeef qofa qallaba xiqqaa akka kanfalu murtaa’uu hin qabu.

✍️Dirqama qallaba kanfaluu heeraa fi seera keessatti tumame xiyyeeffannoon hojiirra ooluu qaba.

#Hanga_Qallaba_Isa_Xiqqaa:
✍️1.Qallabni daa’imaa kan murtaa’u bu’uura Maanuwaalii Lakk.1/2010 keewwata 16 jalatti ibsameen ta’uun isaa akkuma eegametti ta’ee-

✍️#A.Qallabni ji’aan daa’ima tokkoof murtaa’u qarshii 500(dhibba shan) gadi ta’uu hin qabu,Maanuwaalicha keewwata 8(1).

✍️#B.Kan keewwata xiqqaa 1 jalatti tumame akkuma eegametti ta’ee,qallaba kennaan daa’imman hedduuf dirqama qallaba kennuu kan qabu yoo ta’e;

✍️qallabni daa’imman lamaa oliif murtaa’u xiqqaan daa’ima tokko gahu qarshii 250 gadi ta’uu hin qabu,keewwata 8(2).

✍️As irratti qallaba kennaan daa’imman
baay’eef qallaba kan kanfaluuf dirqama qaba yoo ta’e qallaba kennaan nama fayyaa qabu,nama galii qabu taanaan daa’ima tokkoof qarshii 600 ykn
1000 fi kkf murtaa’uu ni danda’a.

✍️Daa’imman hedduuf akkaataa baay’ina isaaniitiin maallaqichi ida’ama Keewwatichi aangoo akka feetee(discretion) Abbaa Seerichaatiif kenneedha.

✍️Keewwaticha dirqama daa’ima tokkoof qarshii 250 hin jedhu

✍️Kanfaltii qallaba daa’imaa ilaalchisee komii qallaba kennaan dhiheessu irratti marartoon hin hojjatu kan hojjatu heeraa fi seera qofa

#Shallaggii_hanga_qallabaa:
✍️Bu’uura Maanuwaalii Murteessa Qallaba Daa’immanii Lakk.1/2010 keewwata 13 fi 14 tiin haalotni addaa sababa amansiisaa irratti hundaa’anii dhihaatan yoo jiraatan
malee,Manni Murtii hanga qallaba daa’imaa bu’uura gabatee Maanuwaalichaatiin shallagee murteessuu qaba.

#Gabatee Reenjii Hanga Qallaba Daa’immanii Muramu Agarsiisu:

✍️Fakkeenyaaf,galii qulqulluu ji’aan qarshii 500-2000 daa’ima tokkoof 24% daa’imman lamaaf 36% daa’imman sadiif 42% daa’imman afuriif 45% daa’imman shaniif 48% heggegamee qallabni murtaa’a

✍️Maanuwaalii Murteessa Qallaba Daa’immanii Manneen MO Lakk.1/2010 akkaataa galii qulqulluu ji’aan argamu
gabatee Maanuwaalichaan wal qabatee jiruun shallagamee qallabni muramuu qaba.

#Qallaba_Daa ‘imaa Kanfaluu Diduu,Lafa Irra Harkisuu yookiin Gufachiisuu:-
✍️Manni Murtii qallaba daa’imaa waliigalteedhaanis ta’e Mana Murtiin murtaa’e qallaba kennaan hin kanfale ykn lafarra
harkise ykn gufachiise irratti akka haala isaatti tarkaanfii fudhachuu danda’u:

✍️1ffaa qallaba murtaa’e irratti dhibbeentaa kudhan(10%) shallaguun akka kanfalu ajajuu ni danda’a,Maanuwaalicha keewwata 33(1).

✍️2ffaa,qallaba kennaan bu’uura keewwata xiqqaa tokkoon ajaja kenname raawwachuu dhabe akkuma haala isaatti galii ykn qabeenya
Maanuwaalii keewwata 22 jalatti tarreeffaman irraa hanga qallabaa murtaa’e 10% isaa waliin akka irraa citu ajaja kennuu ni danda’a.

✍️Ajajni kunneen qallaba kennaa itti gaafatamummaa yakkaa jalaa isa hin baasu,Maanuwaalicha keewwata 33(2)(3).

#Itti_Gaafatamummaa_Yakkaa :
✍️Namni kamiyyuu bu’uura seeraan,ykn dirqama waliigaltee seeneen daa’imman gaa’ela keessatti dhalatanis ta’e fuudhaa fi heerumaan alatti dhalataniif dirqama maallaqa guutuu qabu kan hin baane yoo ta’e,

✍️adabbii maallaqaatiin ykn hidhaa salphaa ji’a jaha(6) hin caalleen ni adabama,Seera yakkaa keewwata 658;

✍️Warri ykn namni biroo aangoo bulchummaa ykn guddistummaa qabu kamiyyuu faayidaa barbaaduun ykn dirqama isarra jiru dagachuun;ijoollee itti gaafatamummaa
isaa jala jiru haala hamaan eeggannoo fi kunuunsa gahaa malee kan dhiise mirga maatii irraa mulquun akkuma eegametti ta’ee

✍️hidhaa salphaan ykn adabbii maallaqaatiin ni adabama,Seera Yakkaa keewwata 659.

✍️Seerota Qallaba Daa’immanii Bulchan Sadarkaa Addunyaa,Ardii Afrikaattii fi Akka Biyya Keenyaatti:

👉1.Labsii waliigaltee mirga namoomaa dhaabbata mootummoota gamtoomanii
(UNHR 1948) keewwata 25(2);

👉2.ICCPR;

👉3.Waliigaltee Mirgoota Daa’immanii(1989 bahee bara 1990 hojiirra oole),CRC keewwata 3(1)(2) fi keewwata 4;

👉4.Sanada Chartara Mirgootaa fi Nageenya Daa’immanii(bara 1990 bahee bara 1999 hojii irra oole),ACHRWCH keewwata 20(1);

👉5.Heera Mootummaa Federaalaa fi Heera Naannichaa keewwata 36;

👉6.Seera Yakkaa FDRI bara 1996 bahe;

👉7.Seera Maatii Oromiyaa Labsii Lakkoofsa 69/95 fi 83/96 fa’aadha.credit to M/teyib Nure
#dubbisaa
#Galatoomaa !!